Blog

Geny a styl życia – co ma większe znaczenie dla naszych włosów?

Niezależnie od tego, czy są długie, krótkie, kręcone czy proste – nasze włosy mogą być wizytówką i źródłem pewności siebie. Ale gdy zaczynają wypadać, kruszyć się lub tracić blask, wiele osób zadaje sobie pytanie: czy to wina genów, czy może stylu życia? I jeśli to geny odpowiadają za kondycję naszych włosów, czy warto w ogóle inwestować w pielęgnację, czy może nie ma ona wcale tak dużego znaczenia, jakie jej przypisujemy? Odpowiedź nie jest jednoznaczna – bo chociaż nasze DNA odgrywa tu ogromną rolę, równie istotne są codzienne nawyki. Zobacz, w jaki sposób geny wpływają na włosy i co możesz zrobić, jeśli predyspozycje genetyczne nie sprzyjają kondycji Twoich pasm.

Geny a styl życia – co warto wiedzieć

Genetyka jest niezwykle istotna dla wyglądu naszych włosów. Ich kolor, struktura, gęstość, podatność na zniszczenia, wypadanie lub szybkie siwienie – to wszystko determinują właśnie geny. Dodatkowo odgrywają one też rolę w procesach starzenia się skóry oraz mogą zwiększać ryzyko powstawania chorób dermatologicznych, takich jak łuszczyca, atopowe zapalenie skóry czy łysienie plackowate. Obecnie nauka i pielęgnacja są jednak w stanie odwrócić wiele genetycznych pułapek i np. opóźnić łysienie lub siwienie, zmienić strukturę i kolor, a także zwiększyć odporność włosów na uszkodzenia czy puszenie. Na co dokładnie wpływają geny?

Równowaga skóry głowy

Predyspozycje genetyczne wpływają na równowagę między produkowanym przez gruczoły łojowe sebum, mikrobiomem i barierą hydrolipidową naskórka.

Kolor włosów

Kolor włosów jest w dużej mierze dziedziczony po rodzicach. Geny dominujące odpowiadają za ciemne włosy, a recesywne za jasne. Np. osoba o włosach ciemnych może mieć dwa geny dominujące lub jeden dominujący i jeden recesywny, a osoba o włosach blond – dwa geny recesywne. Ciemnowłosym rodzicom może oczywiście urodzić się dziecko o jasnych włosach, jeśli odziedziczy geny recesywne od swoich przodków (np. od dziadków). 

Struktura włosów

Gen dominujący odpowiada za włosy kręcone, a recesywny za proste. Istnieje wiele genów kontrolujących teksturę i grubość włosów, np. geny kodujące białko trichohialinę, które wpływa na budowę łodygi włosa. 

Wzrost i wypadanie włosów

Tempo porostu jest uwarunkowane genetycznie i jest powiązane z długością fazy wzrostu włosa (anagenu). Geny mogą też wpływać na skłonność do łysienia, powodując uszkodzenia mieszków włosowych i szybsze wypadanie włosów.

Cykl życia włosa

Każdy włos przechodzi przez trzy fazy:

• wzrostu (anagen),
• spoczynku (katagen),
• wypadania (telogen).

U niektórych osób faza anagenu trwa dłużej, dzięki czemu włosy mogą rosnąć dłuższe, zanim wypadną. U większości osób włosy rosną ok. 1–1,5 cm miesięcznie, ale tempo to bywa różne – i w dużej mierze zależy od genów.

Łysienie androgenowe

Dziedziczone predyspozycje sprawiają, że niektóre osoby są bardziej narażone na utratę włosów z powodu zwiększonej wrażliwości mieszków włosowych na 5α-Dihydrotestosteron (DHT), co jest jedną z najczęstszych przyczyn łysienia u obu płci. Kluczowy w tym procesie jest gen receptora androgenowego (AR).

Łysienie plackowate

To choroba autoimmunologiczna, która może mieć podłoże genetyczne i być dziedziczona. W przebiegu łysienia plackowatego układ odpornościowy, zamiast chronić organizm, atakuje własne komórki. W tym przypadku atakowane są mieszki włosowe, co powoduje ich uszkodzenie, zahamowanie wzrostu i wypadanie włosów. 

Łuszczyca, AZS i łupież

Geny odgrywają znaczącą rolę w predyspozycji do rozwoju tych schorzeń, ale zależy on również od czynników środowiskowych i codziennej pielęgnacji. Geny determinują również wrażliwość skóry głowy na obecność grzybów z rodzaju Malassezia, które – chociaż są naturalnym elementem flory bakteryjnej – mogą wywoływać łupież i łojotokowe zapalenie skóry.

Starzenie się skóry głowy

Geny wpływają na procesy starzenia, w tym na produkcję kolagenu, odporność na wolne rodniki i fotostarzenie.

Siwienie i pigmentacja

Ilość i aktywność melanocytów (komórek produkujących barwnik) odpowiadają za to, czy włosy są blond, rude czy czarne – i kiedy zaczną siwieć. Czynnik genetyczny jest jedną z głównych przyczyn siwienia, które może być również przyspieszone przez stres, niedobory witamin i minerałów lub warunki środowiskowe.

Gęstość mieszków włosowych

Geny determinują, ile ich mamy i jak gęsto są rozmieszczone na skórze głowy.

Geny a porost włosów

Jak już wiesz, geny wpływają na tempo porostu włosów oraz ich siłę. Odpowiadają też za poziom wrażliwości mieszków włosowych na DHT, a samo łysienie bardzo często jest kwestią genetyczną. Predyspozycje do łysienia można odziedziczyć po obojgu rodziców i szanse na nie są zdecydowanie wyższe u osób, których przodkowie również mieli problem z łysieniem. I chociaż samych genów zmienić się nie da, możesz opóźnić lub zahamować nadmierne wypadanie włosów sięgając po składniki aktywne, które wzmacniają cebulki i mieszki włosowe. Najlepiej skonsultować się ze specjalistą (trychologiem i/lub dermatologiem), który pomoże dobrać odpowiednie kosmetyki i (ewentualnie) suplementy. W terapii łysienia często stosowane są produkty z minoksydylem lub bimatoprostem. Z kolei w domu możesz wypróbować wcierki na porost włosów zawierające:

• oleje roślinne – np. rycynowy, z agrestu indyjskiego (amli), sezamowy czy kokosowy;
• ekstrakty roślinne – np. rozmaryn, henna, skrzyp polny, chmiel, pokrzywa, aloes;
• substancje o działaniu stymulującym mikrokrążenie – np. kofeina, żeń-szeń;
• składniki hamujące aktywność 5-alfa-reduktazy odpowiedzialnej za powstawanie hormonu DHT i przedłużające fazę anagenu – np. sfinganina.

Styl życia czy geny?

To prawda, że geny decydują o kolorze, strukturze i naturalnej gęstości włosów. Jeśli Twoi rodzice mieli bujną fryzurę, istnieje duża szansa, że i Ty ją odziedziczysz. Niestety, to działa też w drugą stronę – skłonność do łysienia, cienkich włosów czy przedwczesnego siwienia również mogą być zapisane w DNA. Nie oznacza to jednak, że w takim przypadku musisz poddać się genetycznym predyspozycjom! Istnieje wiele sposobów na to, żeby je “oszukać”. Chociaż nie możemy zmienić kodu DNA, współczesna nauka udowadnia, że styl życia może włączać lub wyciszać pewne geny – to zjawisko nazywa się epigenetyką. Dlatego nawet jeśli odziedziczyliśmy skłonność do słabszych włosów, możemy ją złagodzić, dbając o organizm i codzienne nawyki.

Odżywianie

Włosy są jak rośliny – żeby rosły piękne i silne potrzebują odpowiedniego „podłoża”, bogatego w składniki odżywcze. Ich podstawowym budulcem jest keratyna, czyli białko, które powstaje z aminokwasów. Jeśli zależy Ci na zdrowych włosach, ogranicz cukier, przetworzoną żywność i tłuszcze trans. A  żeby wspierać porost i siłę włosów, zadbaj o:

• białko – znajdziesz je w jajkach, rybach, chudym mięsie, tofu i strączkach;
• żelazo i cynk – bez nich włosy stają się słabsze i mogą wypadać. Ich źródła to np. pestki dyni, czerwone mięso i rośliny strączkowe;
• witaminy z grupy B – są obecne m.in. w podrobach, nabiale, drożdżach, szpinaku, pestkach, orzechach i pełnoziarnistych produktach zbożowych;
• kwasy omega-3, omega-6 i omega-9 – dostarczają ich ryby, owoce morza, oleje roślinne, orzechy i nasiona;
• antyoksydanty (przeciwutleniacze) – opóźniają procesy starzenia, neutralizując wolne rodniki. W czym jest ich najwięcej? W owocach jagodowych, winogronach, papryce, pomidorach, zielonej herbacie, naturalnym kakao i czerwonym winie (oczywiście w umiarkowanej ilości);
• witamina D – jej głównym i najlepszym źródłem jest słońce, dlatego podczas chłodnych miesięcy zaleca się suplementację. Pamiętaj jednak, żeby zawsze konsultować przyjmowanie suplementów ze swoim lekarzem;
• beta-karoten – nasz organizm przekształca go w witaminę A, która działa przeciwstarzeniowo i pobudza gruczoły łojowe skóry głowy do produkcji sebum, czyli naturalnego oleju, który zapobiega nadmiernemu wysuszaniu włosów oraz skóry głowy i chroni je przed czynnikami zewnętrznymi. Beta-karoten jest zawarty w pomarańczowych warzywach i owocach, takich jak marchew, dynia, bataty czy mango.

Stres

Nie bez powodu mówi się, że „ktoś osiwiał ze stresu”. Przewlekły stres zwiększa poziom kortyzolu, który zaburza mikrokrążenie skóry głowy i wpływa na cykl życia włosów. Kosmyki mogą wtedy szybciej przechodzić w fazę wypadania, a nawet tracić naturalny pigment. Warto więc znaleźć sposób na rozładowanie napięcia. U wielu osób sprawdzają się np. spacery z psem, sporty walki, joga, medytacja, szydełkowanie czy układanie puzzli, ale nie bój się też prosić o pomoc, jeśli te sposoby nie pomogą. Każdy z nas jest inny, dlatego nie bagatelizuj problemów ze zdrowiem psychicznym, które mogą odbijać się na kondycji całego organizmu.

Promienie ultrafioletowe

Promienie UV uszkadzają cebulki włosowe, działają degradująco na keratynę (główne białko budulcowe ludzkich włosów) i przyspieszają procesy starzenia. Skutkuje to przesuszeniem, łamliwością, matowieniem, puszeniem i szorstkością kosmyków. Włosy stają się suche, tracą blask, miękkość i sprężystość, a końcówki mogą się rozdwajać. W przypadku częstej ekspozycji na promienie ultrafioletowe skóra głowy może też ulec podrażnieniu, zapaleniu, łuszczeniu lub nadwrażliwości. Dodatkowo słońce powoduje odparowywanie wilgoci z włosów, co prowadzi do ich przesuszenia, a także wywołuje blaknięcie naturalnego koloru włosów oraz koloru włosów farbowanych.

Sen

Podczas snu nasz organizm się regeneruje – to dlatego nasze mamy i babcie tak bardzo dbały, żeby podczas choroby jak najwięcej spać. Mogły jednak nie wiedzieć, że zdrowy sen jest też silnie związany ze zdrowiem włosów. Odpowiednia ilość snu (7-9 godzin na dobę) pomaga utrzymać ich odpowiednią kondycję i piękny wygląd. Jak to działa?

• W nocy zwiększa się ukrwienie skóry głowy, co oznacza lepszy dopływ składników odżywczych do mieszków włosowych.
• W trakcie głębokiego snu organizm intensywnie regeneruje komórki, w tym te odpowiedzialne za wzrost włosów.
• Sen sprzyja produkcji kolagenu i elastyny, które są niezbędne dla zdrowej, sprężystej skóry i elastycznych, lśniących włosów.
• Melatonina, której poziom wzrasta podczas snu, wydłuża fazę anagenu (wzrostu włosów). 
• Niedobór snu (poniżej 6 godzin na dobę) prowadzi do podwyższenia poziomu kortyzolu (hormonu stresu), który osłabia włosy i przyczynia się do ich wypadania. Może też powodować osłabienie i matowienie kosmyków, a także wywołać lub nasilić wypadanie włosów, zwłaszcza w połączeniu ze stresem.
• Niewyspanie może też skutkować ziemistym kolorem cery, przyspieszać procesy starzenia się skóry, zaburzać jej naturalną równowagę i zwiększać podatność na choroby dermatologiczne skalpu. 

Pielęgnacja

Chociaż pielęgnacja nie zmieni genów, może bardzo skutecznie wzmocnić strukturę włosów, nadać im blask, pogrubić i przyspieszyć porost. Na co zwrócić uwagę?

• Włosy lubią równowagę, dlatego unikaj kosmetyków z silnymi detergentami, takimi jak SLS i SLES, które usuwają olejki ochronne i mogą powodować dysbiozę (zaburzenie równowagi mikrobiologicznej) skalpu.
• Złe alkohole (np. denaturowany czy etylowy) mogą wysuszać włosy, niszczyć naturalną barierę hydrolipidową skóry głowy i sprawiać, że kosmyki stają się bardziej łamliwe. Z kolei dobre alkohole (np. cetyl alcohol, cetearyl alcohol) to alkohole tłuszczowe, które nawilżają, odżywiają i wygładzają włosy, nie szkodząc przy tym skórze głowy, a wręcz wzmacniając ją i nawilżając.
• Dobieraj kosmetyki do potrzeb skóry głowy, a nie tylko włosów. Zadbaj o obecność składników kojących, takich jak pantenol i aloes oraz postbiotyków, które pomogą zatroszczyć się o mikrobiom skalpu.
• Nie nakładaj silikonów na skórę głowy – mogą się nadbudowywać i blokować ujścia gruczołów łojowych, co zaburza mikrocyrkulację i może hamować porost.
• Chroń włosy przed ciepłem – suszarka, prostownica i lokówka to wrogowie struktury keratynowej, dlatego zawsze stosuj termoochronę podczas korzystania z narzędzi fryzjerskich, a jeśli tylko możesz używaj chłodnego nawiewu.
• Regularnie masuj skórę głowy. Poprawia to mikrokrążenie i dotlenia cebulki.
• Minimum raz na dwa tygodnie (lub częściej w zależności od potrzeb i ilości używanych kosmetyków) wykonuj łagodny peeling skóry głowy – enzymatyczny, kwasowy lub mechaniczny. W ten sposób pozbędziesz się nadbudowanych resztek produktów do stylizacji, martwego naskórka i nadmiaru sebum.
• Nie bój się podcinania końcówek. Włosy nie rosną od końców, ale ich regularne podcinanie zapobiega łamaniu i kruszeniu się, więc wyglądają na zdrowsze i bardziej gęste.
• Zabezpieczaj włosy i skalp przed promieniami UV. Unikaj mocnego słońca, zakładaj chusty, czapki lub kapelusze, a po ekspozycji używaj delikatnych kosmetyków o właściwościach łagodzących i nawilżających.
• Stosuj serum ochronne na długości włosów, żeby zapobiegać nadmiernemu odparowywaniu wilgoci, rozdwajaniu, plątaniu, kruszeniu i puszeniu.
• Wypróbuj wcierki do włosów – nawilżające, wzmacniające, przyspieszające porost lub kojące.
• Regularnie zmieniaj poszewki na poduszkę i wybieraj te z naturalnych, “oddychających” materiałów, takich jak jedwab, bawełna, wiskoza czy konopie.
• Nie trzyj włosów po myciu – delikatnie odciskaj z nich nadmiar wilgoci.
• Ograniczaj tarcie – zakładaj jedwabny turban lub zaplataj luźne warkocze na czas snu.
• Nie ciągnij włosów podczas czesania, tylko delikatnie rozczesuj je partiami – od dołu do góry. Ciągnięcie ich z dużą siłą wpływa niekorzystnie na cebulki włosowe i może przyczyniać się do wypadania. Jeśli nie możesz rozczesać włosów, wetrzyj w nie odrobinę serum silikonowego.

Hormony i zdrowie

Czasem pomimo odpowiedniej diety i pielęgnacji włosy nadal wypadają lub wyglądają na zniszczone. W takiej sytuacji warto przyjrzeć się zdrowiu całego organizmu, a szczególnie tarczycy, poziomowi żelaza, witaminy D i witamin z grupy B oraz hormonów płciowych. Zaburzenia hormonalne (np. PCOS, niedoczynność tarczycy), choroby autoimmunologiczne (np. Hashimoto, toczeń) i choroby metaboliczne (np. cukrzyca, insulinooporność) mogą wpływać na nadmierne wypadanie włosów, podatność na rozwój patogennych mikroorganizmów lub zaburzenie równowagi skóry głowy. W takich przypadkach konsultacja z lekarzem i leczenie przyczynowe są ważniejsze niż najlepsze szampony i wcierki.

Zanieczyszczenia powietrza

Pyły PM10 i PM2.5, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, lotne związki organiczne, tlenki azotu i dwutlenek siarki to główne składniki smogu, który nie tylko wpływa na kondycję organizmu i jakość oddychania, ale jest też ważnym czynnikiem środowiskowym, który negatywnie odbija się na włosach i skórze głowy. Smog generuje wolne rodniki i może:

• wywoływać podrażnienia i stany zapalne skalpu,
• uszkadzać komórki skóry i zaburzać jej równowagę,
• blokować ujścia gruczołów łojowych,
• zatykać mieszki włosowe,
• skracać fazę wzrostu,
• przyspieszać wypadanie i łysienie,
• zaburzać mikrocyrkulację,
• powodować problemy dermatologiczne (egzemę, trądzik, przesuszenie, łupież, AZS, łojotok, nowotwory skóry),
• osłabiać strukturę włosów,
• powodować matowienie oraz kruszenie kosmyków.

Używki

Używki negatywnie wpływają na włosy i skórę głowy poprzez uszkadzanie mieszków włosowych, zaburzanie krążenia, przyspieszanie procesów starzenia oraz ograniczanie wchłaniania składników odżywczych i wody. Palenie papierosów i nadmierne spożycie alkoholu mogą prowadzić do wypadania, suchości, osłabienia, przetłuszczania, a także podrażnień i łupieżu, co w dłuższej perspektywie może powodować trwałe uszkodzenia mieszków włosowych. 

• Substancje chemiczne z dymu tytoniowego mogą uszkadzać mieszki, osłabiać strukturę włosów i zakłócać ich naturalne procesy regeneracyjne.
• Dym tytoniowy może powodować przesuszenie, podrażnienie i swędzenie skalpu, zaburzać naturalne pH skóry i wpływać negatywnie na jej ogólną równowagę.
• Alkohol osłabia wchłanianie białka i składników odżywczych (takich jak witaminy i minerały), które są kluczowe dla zdrowia włosów. Może też zwiększać produkcję sebum, co prowadzi do przetłuszczania i stanów zapalnych skóry głowy, nasilając np. łupież.
• Działanie moczopędne alkoholu prowadzi do odwodnienia organizmu, a więc również włosów i skóry głowy.
• Alkohol wpływa negatywnie na gospodarkę hormonalną i jakość snu.

Nawodnienie

Chociaż woda stanowi zaledwie 10% składu chemicznego ludzkich włosów, jest kluczowa do utrzymania ich w zdrowej kondycji. Odpowiednie nawodnienie organizmu umożliwia jego prawidłowe funkcjonowanie na wszystkich poziomach. Nasz organizm to naczynia połączone – każda komórka potrzebuje odpowiednich warunków, żeby wszystko działało jak należy. Optymalne nawodnienie:

• wspomaga procesy metaboliczne,
• umożliwia transport tlenu, składników odżywczych i elektrolitów do komórek,
• jest kluczowe w procesach detoksykacji organizmu i wchłaniania składników odżywczych,
• wpływa na optymalne tempo wzrostu włosów, ich elastyczność, miękkość oraz blask,
• chroni skórę głowy przed chorobami wywołanymi przesuszeniem.

Odwodniony organizm to w efekcie: suche, matowe i kruche włosy, przerzedzanie i nadmierne wypadanie, suchość, łupież, świąd, podrażnienia oraz przetłuszczanie skóry głowy.

Geny kontra styl życia – co wygrywa?

Prawda jest taka, że ani geny, ani styl życia nie działają w oderwaniu od siebie. Geny dają nam pewnego rodzaju “bazę”, ale to styl życia decyduje, jak silna ona będzie. Podobnie jak rośliny, których nasiona determinują gatunek, ale to czynniki zewnętrzne decydują o tym czy i w jakiej kondycji będą rosły. Nawet osoby z genetyczną skłonnością do łysienia mogą opóźnić proces utraty włosów poprzez zdrowe odżywianie, odpowiednią pielęgnację, unikanie stresu, dbanie o skórę głowy i sen. Z kolei osoba z „dobrymi genami” może osłabić włosy złymi nawykami – ubogą w składniki odżywcze dietą, drażniącymi kosmetykami, brakiem snu, odwodnieniem i ciągłym stresem. Nie mamy wpływu na to, z jakim kodem genetycznym się urodziliśmy, ale mamy ogromny wpływ na to, jak będzie on działać na co dzień. Dlatego warto:

• zdrowo się odżywiać,
• troszczyć się o skórę głowy i włosy stosując łagodną pielęgnację,
• dbać o higienę snu, odpoczynek i aktywność fizyczną,
• unikać stresu,
• pielęgnować relacje (przytulanie obniża poziom kortyzolu!),
• reagować na sygnały organizmu,
• regularnie się badać,
• stosować kosmetyki z filtrem UV,
• unikać używek.

2026-07-22